Mój Boże, dwadzieścia lat nie wyjrzałem za warszawskie rogatki!. A tak mi czasami tęskno, ażeby jeszcze choć raz przed śmiercią spojrzeć na Węgry. Może na dawnych polach bitew znalazłbym bodaj kości kamratów. Ej, Katz, ej, Katz!. pamiętasz ty ten dym, ten świst, te sygnały?. Jaka wtedy była zielona trawa i jak świeciło nam słońce?. Nic nie pomoże, muszę wybrać się w podróż, spojrzeć na góry i lasy, wykąpać się w słońcu i w powietrzu szerokich równin i zacząć nowe życie.
Może nawet wyniosę się gdzie na prowincję, w sąsiedztwo pani Stawskiej, bo i cóż więcej pozostaje emerytowi?. Ten Szlangbaum dziwny człowiek; anibym myślał znając go biedakiem, że on tak potrafi zadzierać nosa. Już, widzę, zapoznał się przez Maruszewicza z baronami, przez baronów z hrabiami, a tylko jeszcze nie może dostać się do księcia, który z Żydami jest bardzo grzeczny, ale i bardzo z daleka. I kiedy tak Szlangbaum zadziera nosa, w mieście na Żydów krzyk. Ile razy wstąpię na piwo, zawsze ktoś napada mnie i wymyśla, że Stach sprzedał sklep Żydom. Radca narzeka, że Żydzi zabierają mu trzecią część emerytury ; Szprot utyskuje, że Żydzi popsuli mu interesa ; Lisiecki płacze, że mu Szlangbaum wymówił miejsce od świętego Jana, a Klejn milczy. Już i w gazetach zaczynają pisać przeciw Żydom, ale co dziwniejsze, że nawet doktór Szuman, choć sam starozakonny, miał raz ze mną taka rozmowę : - Zobaczysz pan, że przed upływem kilku lat z Żydami będzie jakaś awantura. - Za pozwoleniem - mówię - przecie sam doktór niedawno chwaliłeś ich!. - Chwaliłem, bo to genialna rasa, ale podłe charaktery. Wyobraź pan sobie, że Szlangbaumy, stary i młody, mnie chcieli okpić, mnie. "Aha! - myślę sobie - zaczynasz się znowu nawracać, kiedy cię połaskotali za kieszeń." I mówiąc prawdę, do reszty straciłem serce dla Szumana. A co oni wygadują na Wokulskiego!.
Prus Lalka, Tom 2 rozdział 16 fragment 80